Suriname 16 feb - 20 mrt 2015

Suriname 16 feb – 20 mrt

PARAMARIBO
Door het Nederlandse slavernijbeleid zijn er veel bevolkingsgroepen, gedwongen of gelokt, naar Suriname gekomen. De grootste zijn de Creolen, Hindoestanen, Javanen en Chinezen. Die mengen onderling ook dus er zijn wel 50 tinten bruin. Verder zijn er nogal wat Nederlanders blijven hangen die getrouwd zijn met zo’n tropische verrassing in melk- of pure chocolade.

Vergeleken met onze eerdere rapportages over de positie van de Chinezen op de Canaries en de Kaap Verden hebben ze hier wel een superlatieve macht – het grootste deel van de middenstand is Chinees. Ze hebben de hindoestanen uit die positie verdreven met hun ‘An Ding Warenhuis’ of ‘Zhang Hong Trading’. Het lijkt wel of ze altijd werken; de enige frivoliteiten die ze zich veroorloven zijn vuurwerk met nieuwjaar (foto) en gokken. Een taxichauffeur weet ons te melden dat een Chinese kennis van hem met gokken zijn warenhuis heeft verloren en daarna zelfs zijn vrouw. De gewoonte is overigens dat die laatste na een paar weken weer terug mag.

Paramaribo heeft een mooi koloniaal stukje aan de Surinamerivier met houten huizen om Fort Zeelandia heen en een fraaie houten kathedraal, maar is verder een lelijke, filerijke derdewereld stad. De buitenwijken zijn ruimer opgezet als tuinsteden met veel groen. Alle bevolkingsgroepen hebben hun eigen keuken en je kunt voor weinig geld fantastisch eten: Javaanse nasi, Hindoestaanse curry, Creoolse moksie metie met kousenband en Chinees. De mensen zijn erg aardig en onderling verdraagzaam. Zo ligt de hoofd Islamitische moskee naast de historische Joodse sjoel.

Paramaribo is een uitgestrekte stad met de infrastructuur van een dorp. Er is een zogenaamde highway met een spitsstrook. Maar de highway kent alleen gelijkvloerse kruisingen en heeft een vrijwel ononderbroken strook van winkels en stalletjes waarnaar en waarvan auto’s uit- en invoegen. Keurige zwarte agenten met witte handschoenen regelen het verkeer, maar van 6.30 tot 10.00 staat de stad vast en van 15.00 tot 18.00 weer door de avondspits.

Suriname is een land met liefde voor bureaucratie en beleid. Nadat een dijk het bij springvloed niet gehouden heeft en een hele wijk geëvacueerd moest worden, moet er eerst een begroting, een planning en een aanbesteding gedaan worden. Terwijl iedereen weet dat 4 weken later de springvloed nog hoger wordt. Je hebt soms het gevoel dat al het Nederlandse beleid hier gekopieerd wordt, of het nou zinvol is of niet. Alleen waterschappen hebben ze hier niet, terwijl die nou juist handig zouden zijn, want heel het noorden van het land ligt in polders of net op zeeniveau en de achterstanden in het onderhoud van al die waterwegen zijn enorm.

Suriname is ook een derdewereld land met operette politici. De verkiezingen naderen en Surinamers stemmen op de partij die de beste feesten geeft. Op Facebook staat een foto van zo’n feest van de ABOP, de partij van Ronnie Brunswijk, die met z’n gulp open en zijn instrument in zijn hand staat te ‘dansen’ met een 15- jarig meisje dat tegen hem op heeft staan rijen. Die foto met de tekst ”Brunswijk is er klaar voor” staat gewoon op internet en wordt in de krant gepubliceerd, maar de populariteit van de man verandert er niet door. Ook Bouterse die tamelijk openlijk in publicaties en in gesprekken op straat wordt aangemerkt als moordenaar en drugsdealer is ongekend populair.

ECO-TOURISME
Toerisme drijft vooral op Nederlanders al dan niet met Surinaamse roots. Die vinden ‘eco’ belangrijk, dus zo ongeveer iedere lodge is eco en doet aan de ontwikkeling van het nabij gelegen dorp. Vaak is dat eco vooral commercieel en verdwijnen de petflessen nog steeds in het oerwoud of de rivier. Maar er zijn echte eco-uitjes, waar de organisatoren hard werken aan schoonhouden, opruimen en bewustwording. De mooiste die we bezoeken is Bigi Pan (= groot meer), een brak wetland in het rijstgebied van Nickerie. We worden opgewacht door de kleine Javaanse Stephanie, ondernemer en ‘dijk van een wijf’. Wanneer de korjaal over de dijk naar Bigi Pan getrokken moet worden, stuurt zij hem zelf in volle vaart tegen de dijk op. Wanneer we vastlopen (het meer is zo’n 60 cm diep en als er veel mangrove is, of boomstammen liggen veel minder) stapt ze zelf de blubber in om de boot los te duwen. Ze kent de dieren en weet precies waar we moerasbuizerd, de krabbenbuizerd, kunnen verwachten (foto’s). Je hoort de liefde in haar stem als ze bij een opvliegende krabbenbuizerd zegt “mooi he”. We logeren in een lodge op palen in het meer en gaan tegen zonsondergang en bij zonsopgang met de korjaal naar de verzamelplaatsen van flamingo’s, rode ibissen en witte reigers. We naderen tegen de wind in zachtjes met de buitenboordmotor; dan stappen de roergangers overboord en duwen de laatste tientallen meters de korjaal dichterbij tot nog steeds eerbiedige afstand. De honderden flamingo’s lijken roze danseresjes, zoals ze parmantig in het pootdiepe water staan. Wanneer ze ineens allemaal op de vleugels gaan kleurt de hemel roze (foto). De rode ibissen overnachten aan het meer in bomen (foto). Ze lijken tegen de groene bomen net rode kerstversieringen. Ze hebben zo’n een lange kromme snavel dat je je afvraagt hoe ze met dat ding aan hun kop zonder brokken in een boom kunnen landen. Ze worden knalrood door het eten van kreeftjes en garnalen. Wees niet bang wanneer je van fruits-de-mer houdt, want zij eten de pantsertjes ook op, en ze hebben er genetisch aanleg voor. De flamingo’s zijn met hetzelfde dieet roze en de reigers die ook van zeevruchten houden blijven zelfs spierwit. De reigers slapen in de onderkant van dezelfde kerstbomen als de ibissen en lijken witte engeltjes. ’s-Morgens vroeg vertrekken honderden rode ibissen tegelijk in rode wolken naar de visgronden.
De verzilting van het meer betekent dat het regenwoud in de omgeving ter ziele gaat. De afgestorven stammen die nog overeind staan bieden een lugubere, maar fotogenieke aanblik als van de dag des oordeels (foto).

OOM HENK
Veel Nederlanders komen naar Suriname door de liefde en blijven er dan hangen en ‘beginnen iets’. Oom Henk had een stratenmakers bedrijf in Nederland. Bij z’n pensioen verkocht hij zijn bedrijf en ‘kwam een dame tegen’. Zij zei dat als hij serieus was, hij eerst mee naar Suriname moest en pas als hij die roots zou kennen en accepteren ze verder met hem wilde. “En mevrouw, na 6 weken hier zei ik tegen mijn vriendin ‘we blijven’”. Maar ja, het bloed kroop waar het niet gaan kon. Bij de restauratie van Zeelandia moest het binnenplein weer bestraat worden. Tja, toen vroeg iemand aan hem of hij niet….. Na Zeelandia kwamen andere projecten en opdrachten. Om een lang verhaal kort te maken: hij heeft weer een bedrijf en is Surinamers gaan opleiden. Majo betrapt hem bij een dutje boven zijn laptop bij de klus op het resort waar hij 4 mensen opleidt: “mevrouw, op mijn leeftijd moet je het wat rustiger aan gaan doen, maar ja er ligt hier zoveel werk. Mijn jongens krijgen een goede baan, maar eigenlijk wil ik wat dimmen”. Zijn dag begint om 5.30 uur en ondanks de hitte gaat hij door tot 15.00 uur. Oom Henk is nu 83!

BUREN
We liggen heerlijk in Resort Waterland aan de steiger. Onze buren bestaan uit brulapen, die een niet-dierlijk geluid maken, dat het midden houdt tussen een startende straaljager en verkeersgeruis, en Hindoestanen, die over de rivier vervliegende Hindoestaanse Bollywood muzak produceren.
En dan is er Bernhard, een Beier die met zijn boot aan onze steiger ligt. Hij heeft die 5 jaar geleden gekocht op de Middellandse Zee en heeft zichzelf leren zeilen. Hij is automonteur en wordt niet gehinderd door de mores die het zeilen omgeven. Hij vaart single-handed en heeft de scepters met extra railing verlengd tot boven zijn hoofd, zodat hij niet overboord kan slaan. In zijn zeilende kooi is hij nu de oceaan overgestoken. Opmerkelijk is dat hij alleen Duits spreekt. Op de Middellandse Zee kom je daar nog wel mee weg, maar hier is hij eenzaam. In Brazilië trok hij op met andere Duitsers en een Nederlands echtpaar. De man, Ronald, is voor anker in Fortaleza, een paar dagen voordat Bernhard hier kwam, vermoord. Toen hij geluid hoorde stak hij fataal zijn hoofd boven het luik uit. Zijn vrouw kon het lijf redden door overboord te springen. We vinden het ineens niet zo erg meer dat we Brazilië hebben moeten overslaan.

DRIETABBETJE
We nemen een klein tweemotorig vliegtuigje naar het binnenland waar de Marrons wonen. Dat zijn afstammelingen van de slaven die vanaf 350 jaar geleden het oerwoud in gevlucht zijn. Slaven met ballen zeg maar. In de bovenloop van de Marowijne, de Tapahonyrivier, ligt een eilandenrijk omgeven door water dat kolkt door de vele stroomversnellingen, waar de Aukaners wonen. Op het schattig klinkende Drietabbetje (= drie eilandjes) ligt een schilderachtig dorpje van 300 zielen waar we 4 dagen logeren bij Ivan, een gids, thuis. Nou ja, onder een golfplaten afdakje hangen we onze geleende hangmat met klamboe. Onze eerste lunch is aan de tafel voor de Chinese winkel (jawel ook hier). Dat is een echte hangplek voor de mannen, maar slechts weinigen hebben geld om iets te bestellen. Ze kijken ons de happen uit de mond en Ivan voelt zich verplicht de één een paar boterhammen te geven en een ander wat plakjes kaas of de rest van zijn fles frisdrank. Je kunt niet de rondleiding in een primitief dorp even bevriezen om overvloedig te gaan eten en dan weer doorgaan of er niets is gebeurd. We besluiten onze verder maaltijden een beetje achteraf onder ons afdakje te gebruiken. Maartje, een familielid van Ivan kookt heerlijke gerechten, die we bij kaarslicht verorberen.
Ivan heeft zo zijn eigen verplichtingen en prioriteiten, waardoor hij ons soms laat hangen. De laatste avond bijvoorbeeld komt hij niet op de afgesproken tijd opdagen. Uren later duikt hij op en meldt dat hij met zijn oom, die medicijnman is, het oerwoud in moest om een medicijn te kunnen maken. Op de vraag voor wie en wat bekent hij zonder blozen dat het een potentie verhogend middel voor hemzelf is.

Indrukwekkend zijn de tochten per korjaal over de stroomversnellingen. Aan de buitenboordmotor van onze ondiepe korjaal schiet roerganger Romeo door de stroomversnellingen en lift net op het juiste moment de buitenboordmotor op om rotsen te ontwijken. Stroomopwaarts varen tegen het opbollende water lijkt net traplopen.
In het ondanks de Protestantse zending nog behoorlijk animistische dorp zijn er veel gebruiken en riten die we kennen van onze reizen in West-Afrika. We gaan op audiëntie bij de Wintipriester-medicijnman, die zich vooral kruidendokter noemt. Hij licht een tipje op van zijn diagnoses en medicaties. Er zijn veel rituele plaatsen in het dorp. Mensen met een probleem of trauma dragen dat over op een doek die opgerold als een ring om een soort ‘pijnpaal’ gehangen wordt (foto). Voor een gebouw waar begrafenissen worden opgedragen is een offerplaats. De dorp wordt beschermd door een ontzettend grote boom die het dorp lijkt te omarmen, een Karkantrie (foto), die met krachten vanuit moeder aarde het dorp beschermt. Van de meeste plaatsen waaraan geofferd wordt maken flesjes bier deel uit, maar wel Heineken en niet het goedkopere locale Parbo. Een victorie voor de marketeers van Heineken. De flesjes zijn natuurlijk wel eerst leeggedronken.

OP BEZOEK KOMEN
Als je ons wilt komen opzoeken of wilt meevaren, onze plannen zijn:
- Eind maart – Tobago
- April Grenada en de Grenadines tot Bequia
- Begin mei Bonaire, Curaçao en Aruba


ONS BEREIKEN
Gaat het makkelijkst via onze email. Jos’ email is jos.vanveen@inter.nl.net , Majo’s email is vorig jaar gewijzigd: hendriksmajo@gmail.com. Haar telefoon is kapot en wordt nu gebruikt voor lokale simkaarten. Whatsapp heeft ze nu ook niet meer. Ons enige telefoonnummer is dat van Jos: + 31 645201071